Bác Sĩ Đa Khoa

24. Cấu tạo của tim 

- Kể từ ngoài vào trong tim được cấu tạo 3 lớp : ngoại tâm mạc , cơ tim và nội tâm mạc 

- Ngoại tâm mạc : gồm ngoại tâm mạc sợi ở nông và ngoại tâm mạc thanh mạc ở sâu 

o Ngoại tâm mạc sợi : giống như 1 túi bằng mô sợi bọc ở quanh tim , với miệng túi liên tiếp với áo ngoài các mạch máu . Mặt ngoài của ngoại tâm mạc sợi dính với các cơ quan xung quanh . Trong đó những thớ dính với xương ức gọi là dây chằng ức -  ngoại tâm mạc 

o Ngoại tâm mạc thanh mạc : là 1 túi kín gồm 2 lá liên tiếp nhau là lá thành và lá tạng và 1 ổ nằm giữa 2 lá là ổ ngoại tâm mạc 

 Lá tạng : Bọc bề mặt khối cơ tim , sau đó bọc cả 1 đoạn của những mạch máu thông với tim rồi lật ra liên tiếp với lá thành 

 Lá thành : lót ở mặt trong ngoại tâm mạc sợi , ổ ngoại tâm mạc chỉ là ổ tiềm tàng vì 2 lá áp sát vào nhau , trượt lên nhau nhờ 1 lớp dịch mỏng . Ổ ngoại tâm mạc có 2 vùng được gọi là xoang 

• Xoang ngang: là vùng ổ ngoại tâm mạc nằm giữa cá động mạch và tĩnh mạch 

• Xoang chếch: là vùng ổ ngoại tâm mạc nằm giữa 4 tĩnh mạch phổi 

- Nội tâm mạc :Lót mặt trong thành cơ tim , phủ lên bề mặt các lá van tim , liên tiếp với nội mạc của các mạch máu

- Cơ tim : được cấu tạo bởi 2 loại tế bào : các sợi co bóp và các tế bào tự phát nhịp 

o Các sợi co bóp : bám vào hệ thống gồm 4 vòng sợi vây quanh 4 lỗ lớn của tim là vòng sợi lỗ động mạch phổi , vòng sợi lỗ động mạch chủ , vòng sọi các lỗ nhĩ thất phải và trái 

 Các sợi cơ tâm thất bám vào mặt dưới các vòng sợi gồm các sơi riêng của mỗi tâm thất và sợi chung của cả 2 tâm thất

 Các sợi cơ tâm nhĩ bám vào mặt trên của các vòng sợi bao gồm các sợi riêng của mỗi tâm nhĩ và các sợi chung của 2 tâm nhĩ 

o Các sợi tự phát nhịp : tạo thành hệ thống dẫn truyền của tim bao gồm các thành phần :

 Nút xoang nhĩ : nằm ở thành tâm nhĩ phải , tại bờ phải lỗ tĩnh mạch chủ trên 

 Nút nhĩ thất : nằm ở thành tâm nhĩ phải , giữa lỗ xoang vành và lá trong van 3 lá 

 Bó nhĩ thất : chạy tiếp theo nút nhĩ thất, xuyên qua tam giác sợi phải để đi xuống tâm thất . Ở tâm thất , nó đi ở mặt phải phần màng vách gian thất . Khi tới bờ trên của phần cơ vách gian thất chia ra thành 2 trụ phải và trái. 2 trụ này tiếp tục đi xuống lần lượt trên mặt phải và trái phần cơ vách gian thất . Khi đến đỉnh của các tâm thất , chúng tỏa ra thành mạng lưới sợi dưới nội tâm mạc

Nguồn: Bác sĩ đa khoa

23. Hình thể ngoài của tim 

- Tim có hình tháp với 1 đáy , 1 đỉnh , 3 mặt : mặt ức sườn, mặt phổi trái và mặt hoành 

- Trục tim là 1 đường chếch ra trước, xuống dưới và sang trái 

- Mặt ức sườn 

o Có phần trước rãnh vành ngăn cách mặt trước các tâm nhĩ và mặt trước các tâm thất 

o Phần tâm nhĩ : vùng giữa che lấp bởi 2 động mạch lớn là động mạch chủ và động mạch phổi , 2 bên các động mạch này là tiểu nhĩ trái và phải 

o Phần mặt trước các tâm thất : có rãnh gian thất trước , đi trong rãnh này có động mạch gian thất trước và tĩnh mạch tim lớn 

o Liên quan

 Xương ức, các sụn sườn 3 6 

 Cơ ngang ngực

 Tuyến ức (trẻ nhỏ), di tích tuyến ức (người lớn )

 Các động mạch ngực trong 

 Ngách sườn –trung thất màng phổi 

- Mặt phổi trái : 

o do tiểu nhĩ trái và tâm thất trái tạo nên . Mặt phổi (T) sẽ liên quan với mặt trong của phổi và màng phổi trái và thần kinh  hoành trái 

- Mặt hoành 

o Chủ yếu do mặt sau , mặt sau dưới của 2 tâm thất và vùng tâm nhĩ phải mà tiếp nhận tĩnh mạch chủ dưới tạo nên 

o Mặt sau dưới của 2 tâm thất được ngắn cách với các tâm nhĩ bởi phần sau rãnh vành

o Mặt sau 2 tâm thất được ngăn cách nhau bởi rãnh gian thất sau . Đi trong rãnh này có động mạch gian thất sau và tĩnh mạch tim giữa 

o Mặt hoành liên quan với cơ hoành , qua cơ hoành liên quan gan trái và đáy vị 

- Đáy tim 

o Do phần sau 2 tâm nhĩ tạo nên , có 1 rãnh là rãnh gian nhĩ ngăn cách mặt sau 2 tâm nhĩ 

o Tâm nhĩ T tiếp nhận 4 tĩnh mạch phổi đổ vào . Nó hướng ra phía sau để liên quan với thực quản . Tâm nhĩ trái ứ máu có thể đè vào thực quản gây ra khó nuốt 

o Tâm nhĩ (P) tiếp nhận tĩnh mạch chủ trên , tĩnh mạch chủ dưới và xoang vành đổ vào . Nó hướng sang bên phải tạo nên mặt phổi phải của tim và liên quan với mặt trong của phổi , màng phổi (P) và thần kinh  hoành (P) 

- Đỉnh tim : nằm ngay sau thành ngực trước, ngang mức KLS V trên đường giữa đòn trái 

Nguồn Bác sĩ đa khoa

22. Ống bẹn 

- Ống  bẹn là 1 khe hở cân cơ ở thành bụng trước bên , nơi có thừng tinh của nam và và dây chằng tròn của nữ đi qua . Ống bẹn có 4 thành 2 lỗ 

o Thành trước : 

 Tạo nên bởi cân cơ chéo bụng ngoài . Riêng phần ngoài thành trước còn có sự tham gia của cân cơ chéo bụng trong 

 Cân cơ chéo bụng ngoài bám vào xương mu bằng 2 trụ 

• Trụ ngoài bám vào củ mu 

• Trụ trong bám vào khớp mu 

• Từ củ mu có những sợi chạy lên đi ở sau trụ trong  tạo thành dây chằng phản chiếu 

• Khe giữa 2 trụ còn được làm hẹp lại thêm bởi các sợi gian trụ 

o Thành dưới : chính là dây chằng bẹn đi từ gai chậu trước trên  củ mu . Dây chằng bẹn có thể được xem như là bờ dưới tự do của cân cơ chéo bụng ngoài 

o Trên : liềm bẹn tạo nên bởi các sợi dưới cùng của cơ ngang bụng và cơ chép bụng trong (gân kết hợp )

o Sau : tạo nên bởi mạc ngang, mô ngoài phúc mạc . 

 Trên mạc ngang có 1 đường dày lên gọi là dây chằng liên hố . 

 Trong mô ngoài phúc mạc , kể từ ngoài vào trong có chứa 3 thành phần : động mạch thượng vị dưới , thừng động mạch rốn và dây treo bàng quang . 

 Phúc mạc bị 3 thành phần trên đội lên thành 3 nếp rốn từ ngoài vào là nếp rốn ngoài , nếp rốn trong và nếp rốn giữa 

 3 nếp rốn chia bề mặt phúc mạc thành 3 hố 

• Hố bẹn ngoài : nằm ngoài nếp rốn ngoài 

• Hố bẹn trong : nằm giữa nếp rốn ngoài và nếp rốn trong 

• Hố trên BQ :nằm giữa nếp rốn trong và nếp rốn giữa 

o Lỗ bẹn : 

 Nông: nằm ngay trên củ mu và được vây quanh bởi trụ ngoài và trụ trong , dây chằng phản chiếu , các sợi gian trụ của cân cơ chéo bụng ngoài

 Sâu : là nơi các thành phần của thừng tinh quy tụ lại . Nằm ở ngoài dây chằng liên hố và trên điểm giữa dây chằng bẹn khoảng 1,5 cm 

- Phân loại thoát vị bẹn (3 cách)

o Chia TVB thành TVB mắc phải( do thành bụng yếu) , TVB bẩm sinh (do tồn tại mỏm bọc )

o Chia TVB thành nội thớ(khối TV nằm trong bao thớ thừng tinh- TV bẩm sinh là nội thớ )  và ngoại thớ( ngoài bao thớ thừng tinh)

o Chia dựa theo vị trí của hố phúc mạc xảy ra thoát vị 

 Thoát vị chếch ngoài : xảy ra ở hố bẹn ngoài 

 Thoát vị trực tiếp : xảy ra ở hố bẹn trong 

 Thoát vị chếch trong :xảy ra ở hố trên bàng quang 

Nguồn Bác sĩ đa khoa

21. Khớp gối 

- Khớp gối là 1 khớp phức hợp , bao gồm khớp bản lề giữa xương đùi và xương chày , và khớp phẳng giữa xương đùi và xương bánh chè 

- Mặt khớp 

o Khớp đùi chày : 

 bao gồm 2 lồi cầu xương đùi 

 2 mặt khớp trên của xương chày 

 2 sụn chêm đệm trên 2 mặt khớp trên 

o Khớp đùi –bánh chè 

 Mặt bánh chè của xương đùi 

 Mặt sau của xương bánh chè

- Bao khớp : gồm lớp xơ và màng hoạt dịch 

o Lớp xơ : bám quanh mặt khớp của các xương đùi , chày , bánh chè ( trừ đáy xương bánh chè )

o Màng hoạt dịch : lót mặt trong bao khớp , còn mở rộng lên trên xương bánh chè tạo thành túi hoạt dịch trên bánh chè , và còn bao quanh các dây chằng bắt chéo

- Dây chằng : 

o Ngoài bao khớp 

 Trước :

• Dây chằng bánh chè: là phần kéo dài của gân cơ tứ đầu đi từ đỉnh xương bánh chè  lồi củ chày 

• Hãm bánh chè ngoài và trong : từ bờ ngoài và trong của xương bánh chè tỏa sang bên và xuống dưới , hòa vào với lớp xơ bao khớp 

 Hai bên 

• Dây chằng bên mác : từ mỏm trên lồi cầu ngoài xương đùi chạy xuống bám vào chỏm xương mác 

• Dây chằng bên chày : từ mỏm trên lồi cầu trong xương đùi chạy xuống bám vào lồi cầu trong xương chày 

 Sau  : 2 dây chằng 

• Dây chằng khoeo cung : là chỗ dày lên của lớp xơ bao khớp ở quanh lỗ gân cơ khoeo

• Dây chằng khoeo chéo : đi từ chỗ bám tận của gân cơ bán màng , chạy chéo lên bám vào lồi cầu ngoài xương đùi

o Trong bao khớp 

 Dây chằng bắt chéo trước : từ mặt trong lồi cầu ngoài chạy xuống bám vào diện gian lồi cầu trước xương chày 

 Dây chằng bắt chéo sau : từ mặt ngoài lồi cầu trong chạy xuống bám vào diện gian lồi cầu sau xương chày 

- Động tác 

o Gấp cẳng chân : do nhóm cơ ụ ngồi cẳng chân và cơ bụng chân 

o Duỗi cẳng chân : do cơ tứ đầu đùi 

Nguồn Bác sĩ đa khoa

20. Khớp hông 

Khớp hông là 1 khớp hoạt dịch kiểu chỏm cầu , nối xương chậu với xương đùi 

Mặt khớp 

o Về phía xương chậu , mặt khớp bao gồm 

o Về phía xương đùi 

Bao khớp 

o Gồm lớp xơ ở nông và màng hoạt dịch ở sâu 

o Lớp xơ : 

o Màng hoạt dịch :Ngoài lót mặt trong của lớp xơ , màng hoạt dịch còn lật lên bao bọc cổ xương đùi và bao quanh dây chằng chỏm đùi 

Dây chằng 

o Dây chằng trong bao khớp : có 1 dây chằng là dây chằng chỏm đùi, 1 đầu dây chằng bám vào hõm chỏm đùi , 1 đầu bám vào 2 bờ khuyết ổ cối 

o Dây chằng ngoài bao khớp

Các động tác 

o Gấp đùi : do cơ thắt lưng –chậu 

o Duỗi đùi : do cơ mông to 

o Khép đùi : do nhóm các cơ khép đùi 

o Dạng đùi : do các cơ mông nhỡ, mông bé 

o Xoay ngoài đùi : do các cơ chậu hông- mấu chuyển 

o Xoay trong : do nhóm cơ khép đùi và phần trước cơ mông nhỡ 

Nguồn Bác sĩ đa khoa

19. Mô tả các nhánh đám rối thắt lưng –cùng 

Thần kinh  mông trên 

o Nguyên ủy : thần kinh  mông trên do nhánh sau của các ngành trước thắt lưng 4,5 và cùng 1 tạo nên 

o Đường đi : đầu tiên , thần kinh  chui qua khuyết ngồi lớn đi vào mông ở trên cơ hình quả lê . Tiếp đó , chạy giữa cơ mông nhỡ và bé , chi phối cơ mông nhỡ, mông bé và cơ căng mạc đùi 

Thần kinh  mông dưới

o Nguyên ủy : do nhánh sau các ngành trước thắt lưng 5, cung 1, cùng 2 tạo nên . Thần kinh chui qua khuyết ngồi lớn đi vào vùng mông ở dưới cơ hình quả lê 

o Chi phối : cơ mông to 

Thần kinh  thẹn 

o Nguyên ủy : do nhánh trước các ngành trước cùng 2,3,4 tạo nên 

o Đường đi : thần kinh  chui qua khuyết ngồi lớn đi vào mông dưới cơ hình quả lê , tiếp đó vòng quanh gai  ngồi để đi tới đáy chậu 

o Chi phối : thần kinh  chi phối các cơ đáy chậu và cảm giác cho da dương vật 

Thần kinh  bì đùi sau 

o Nguyên ủy : phần  ngoài do nhánh sau của cùng 1,2 ; phần trong do nhánh trước của cùng 2,3 

o Đường đi : Đầu tiên , thần kinh  chui qua khuyết ngồi lớn , đi vào mông ở dưới cơ hình quả lê. Tiếp đó , nó đi qua phần dưới của mông rồi đi xuống vùng đùi sau ở ngay bên dưới mạc đùi 

o Chi phối : cảm giác cho da vùng đùi sau và khoeo . Ngoài ra , còn cảm giác cho phần dưới của mông , đáy chậu ( phần sau bìu hoặc môi lớn ) 

Thần kinh  ngồi 

o Thần kinh  ngồi là thần kinh  lớn nhất cơ thể , do 2 phần là thần kinh  chày và thần kinh  mác chung tạo nên . Bình thường , 2 phần này được bọc trong 1 bao chung , chỉ tách rời nhau khi đến đỉnh trám khoeo . Một số ít TH chúng đi riêng rẽ ngay từ chậu hông 

o Nguyên ủy : 

o Đường đi 

o Liên quan 

o Chi phối 

Nguồn Bác sĩ đa khoa

18. Đám rối thắt lưng –cùng 

Cấu tạo 

o Do thân thắt lưng cùng và ngành trước các thần kinh  sống cùng từ 1-4 tạo nên 

o Thân thắt lưng cùng do ngành trước thắt lưng 5 và 1 phần của ngành trước thắt lưng 4 tạo nên 

o Các ngành trước này tách ra các nhánh sau và các nhánh trước 

Các nhánh sau tạo nên các thần kinh  sau 

o Thần kinh  mác chung : 4,5,1,2 

o Thần kinh  mông trên : 4,5, 1

o Thần kinh  mông dưới : 5,1,2

o Phần ngoài thần kinh  bì đùi sau : 1,2 

o Thần kinh  cơ hình quả lê: 2 

Các nhánh trước tạo nên các thần kinh  sau 

o Thần kinh  chày : 4,5,1,2,3

o Phần trong của thần kinh  bì đùi sau : 2,3 

o Thần kinh  thẹn : 2,3,4 

o Thần kinh  cơ nâng hậu môn : 3,4

Nguồn Bác sĩ đa khoa

1. Động mạch chày trước 

- Nguyên ủy :động mạch chày trước là 1 trong 2 nhánh tận tách ra từ động mạch khoeo ở bờ dưới cơ khoeo 

- Đường đi : 

o Đầu tiên , động mạch chạy xuống 1 đoạn ở vùng cẳng chân sau, tiếp đó, nó xuyên qua đầu trên màng gian cốt đi ra vùng cẳng chân trước . Ở vùng cẳng chân trước , động mạch chạy dọc theo đường kẻ nối hõm trước chỏm xương mác với điểm ở mặt trước cổ chân giữa 2 mắt cá 

- Tận cùng :

o Khi chạy đến sau hãm gân duỗi  giữa 2 mắt cá,  động mạch đổi tên thành động mạch mu chân 

- Liên quan 

o Động mạch chạy cùng với thần kinh  mác sâu , ở trong khe giữa cơ chày trước và cơ duỗi các ngón chân 

- Nhánh bên 

o Động mạch quặt ngược chày sau : tách ra lucs động mạch đi ở cẳng chân sau 

o Động mạch quặt ngược chày trước :tách ra lúc động mạch vừa mới đi vào cẳng chân trước 

o Động mạch mắt cá trước ngoài và trong 

- Tiếp nối 

o Với động mạch khoeo 

o Với động mạch chày sau và động mạch mu chân tạo nên mạng mạch mắt cá ngoài và trong 

Nguồn: Bác sĩ đa khoa