Trình bày nguồn gốc, bản chất, tác dụng và diều hòa bài tiết ADH và oxytocin.
Nguồn gốc của hai hormon đều được tiết ra từ thùy sau của tuyến yên
1. Hormon
ADH
a.
Bản
chất : peptid có 9 acid amin
b.
Tác
dụng
-
Tăng tái
hấp thu nước ở ống lượn xa và ống góp, tác dụng rất mạnh chỉ 2ng tiêm đã làm
giảm bài tiết nước tiểu . Nếu ko có ADH ống lượn xa và ống góp hầu như ko tái
hấp thu nước làm 1 lượng nước lớn mất qua nước tiểu , ngược lại khi có mặt ADH
tính thấm của ống lượn xa và ống góp tăng nhiều làm nước tái hấp thu lại cơ
thể, nước tiểu cô đặc
-
Nồng độ
cao ADH làm co mạnh tiểu động mạch ở toàn cơ thể nên tăng huyết áp , nên còn có
tên là vasopressin
c.
Điều
hòa bài tiết
-
Điều hòa
bằng áp suất thẩm thấu : khi áp suất thẩm thấu tăng , nhân trên thị bị kích
thích , các tín hiệu kích thích sẽ truyền đến thùy sau tuyến yên và gây bài
tiết ADH . ADH vào máu đến tế bào ống thận (đb ống góp ) làm tăng tái hấp thu nước , trong khi các chất
điện giải vẫn tiếp tục ra nước tiểu do đó nước tiểu bị cô đặc
-
Điều hòa
bằng V máu : là 1 tác nhân mạnh gây bài tiết ADH , tác dụng này đặc biệt mạnh
khi giảm 15-20% V máu , khi đó nồng độ ADH có thể cao gấp 50 lần bình thường
2. Hormon
oxytocin
a.
Bản
chất hóa học : peptid 9 acid amin , chỉ có acid amin thứ 8 khác với ADH
b.
Tác
dụng
-
Tác dụng lên tử cung : làm
co tử cung mạnh khi đang mang thai , đặc
biệt càng cuối thai kì tác dụng này càng mạnh , vì vậy nhiều người cho là
oxytocin có liên quan cơ chế đẻ , trên 1 số loài thiếu oxytocin ko thể đẻ được
. Ở người nồng độ oxytocin tăng trong khi đẻ , đặc biệt tăng trong giai đoạn
cuối , ở người đẻ khó do co tử cung yếu
người ta truyền oxytocin
-
Tác dụng bài xuất sữa: oxytocin làm co tế bào biểu mô cơ bao quanh
nang tuyến sữa à những TB này co lại ép vào nang tuyến với áp
lực 10-20 mmHg và đẩy sữa khỏi ống tuyến , khi trẻ bú thì nhận được sữa . Khác
với bài tiết sữa do prolactin
c.
Điều
hòa bài tiết
-
Nồng
độ bình thường 1-4 pmol/l. Điều hòa bài tiết do
o
Kích thích
trực tiếp vào núm vú : động tác mút vú của trẻ là những tín hiệu kích thích
được truyền về tủy sống rồi vùng dưới đồi , làm kích thích nơ ron nhân cạnh não
thất và nhân trên thị . Những tín hiệu này được truyền xuống thùy sau tuyến yên
gây bài tiết oxytocin
o
Kích thích
tâm lí hoặc hệ giao cảm :Vùng dưới đồi luôn nhận những tín hiệu từ hệ limbic ,
vì vậy tất cả kích thích tâm lí hoặc hệ giao cảm có liên quan đến cảm xúc đều
có ảnh hưởng tới vùng dưới đồi gây tăng bài tiết oxytocin -> tăng bài xuất
sữa. Tuy nhiên nếu kích thích này quá mạnh hoặc kéo dài có thể gây ức chế bài
tiết oxytocin làm mất sữa của bà mẹ đang nuôi con
Nguồn Bác sĩ đa
khoa